@mastersthesis{bal2025literary,
  author = {Bal, Onur},
  title = {Literary Work Readership and Its Relationship with Mentalisation and Empathy},
  school = {Yeditepe University},
  year = {2025},
  type = {Master's thesis},
  url = {https://onurbal.com/en/academics/thesis/}
}

4.1. Betimsel Analizler

Okunan kitap sayısı ve yaşın yanı sıra, başlangıçta sıralı değişkenler olarak ölçülen ancak betimsel özetleme amacıyla yaklaşık olarak sürekli kabul edilen okuma davranışı değişkenleri için betimsel istatistikler hesaplanmıştır. Tablo 2’de demografik ve okumayla ilişkili değişkenlerin her biri için minimum, maksimum, ortalama, standart sapma, çarpıklık ve basıklık değerleri sunulmaktadır.

Değişken	Min	Max	M	SD	Çarpıklık	Basıklık
Yaş	19	30	22.1	2.3	1.3	1.4
Kitap	0	68	13	10.1	1.9	5.7
Ders kitabı	0	7	3	2.1	0.5	-0.7
Akademik metin	0	7	2	1.7	1.2	1.2
Dergi	0	7	0	1.2	2.4	6.9
Gazete	0	7	0	0.9	3.1	13.4
E-posta	0	7	1	1.1	3.2	13.6
İnternet	0	7	4	2.2	-0.3	-1.1

Tablo 2\ Yaş, okunan kitap sayısı ve okuma alışkanlıklarına ilişkin betimsel istatistikler

Not. Yaş, yıl cinsindendir; Kitap, kitap listesinden okunan toplam kitap sayısını (101 üzerinden) ifade etmektedir. Okuma süresi değişkenleri 8 sıralı kategori (“0 saat” ile “7 saat veya daha fazla”) kullanılarak değerlendirilmiştir; ortalamalar ve standart sapmalar yalnızca betimsel amaçlarla yaklaşık orta noktaları yansıtmaktadır.

Yaygın olarak kullanılan ölçütlere göre, çarpıklık ±2 ve basıklık ±7 arasında olduğunda tek değişkenli dağılımlar kabul edilebilir düzeyde normal olarak değerlendirilebilir (West ve ark., 1995). Daha katı ölçütlerde ise çarpıklığın ±1, basıklığın ±2 sınırları içinde olması güçlü normalliğin göstergesi olarak kabul edilmektedir (George ve Mallery, 2010).

İncelenen değişkenler arasında ders kitabı okuma süresi ile internette metin okuma süresi hem genel hem de daha katı ölçütlere göre normal dağılıma yaklaşmıştır. Okunan kitap sayısı, yaş ve akademik metinleri okuma süresi genel eşikleri karşılamış, ancak daha katı ölçütleri karşılamamıştır. Buna karşılık dergi, gazete ve e-posta okuma süreleri belirgin sağa çarpıklık ve yüksek basıklık göstermiştir. Bu durum, dağılımların ağır kuyruklu olduğuna ve değerlerin ölçeğin alt ucunda kümelendiğine işaret etmektedir. Bu değişkenlerin dağılımları Şekil 1, 2 ve 3 incelendiğinde daha açık biçimde görülebilir. Şekil 1 katılımcıların yaş dağılımını, Şekil 2 okunan kitap sayısının dağılımını göstermektedir. Şekil 3 ise ders kitapları, akademik makaleler, dergiler, gazeteler, e-postalar ve internet içerikleri dahil olmak üzere farklı materyal türlerinde haftalık okuma süresinin dağılımını sunmaktadır.

Not. Üzerine eklenen eğri, yaş dağılımının düzgünleştirilmiş bir yaklaşımını sağlayan çekirdek yoğunluk tahminidir (KDE).

Şekil 2 Katılımcıların okuduğu kitap sayısının dağılımı

Not. Üzerine eklenen eğri, okunan kitap sayısı dağılımının düzgünleştirilmiş bir yaklaşımını sağlayan çekirdek yoğunluk tahminidir (KDE).

Yaş ve okunan kitap sayısı değişkenleri kabul edilebilir normallik için geleneksel eşikleri karşılamakla birlikte, güçlü normallik için daha katı ölçütleri aşmıştır. Bu nedenle doğrusallık varsayımını daha iyi karşılamak ve çarpıklığın etkisini azaltmak amacıyla logaritmik dönüşüm uygulanmıştır. Bununla birlikte, dönüşümün daha önemli bir gerekçesi kuramsaldır: Daha düşük düzeylerdeki değişimler (örn., 3 yerine 6 kitap okumak veya 19 yerine 23 yaşında olmak), daha yüksek düzeylerdeki eşdeğer artışlardan (örn., 20 yerine 23 kitap okumak veya 24 yerine 28 yaşında olmak) psikolojik veya gelişimsel açıdan daha fazla önem taşıyabilir. Dolayısıyla dönüşüm, sonraki analizlerde bu ilişkilerin doğrusal olmayan niteliğini yansıtmaya da hizmet etmiştir.

Araştırmada kullanılan psikolojik ölçme araçlarının toplam ve alt ölçek puanları için de betimsel istatistikler hesaplanmıştır. Bu değerler Tablo 3’te sunulmaktadır.

Ölçek	Alt ölçek	Bileşen	Min	Max	M	SD	Çarp.	Bas.
STAI–S			20	77	41.8	12.4	0.36	-0.46
STAI–T			29	73	48.4	9.0	0.17	-0.38
ECQ			22	108	61.9	18.7	-0.02	-0.77
	Genel Varoluşsal Kaygı		13	64	37.7	11.9	-0.02	-0.65
	Ölüm Kaygısı		5	25	14.5	5.3	0.16	-0.89
	Kaçınma		4	20	9.7	3.8	0.43	-0.55
MentS			53	125	96.8	12.3	-0.39	0.04
	Kendilik		8	40	27.2	6.7	-0.50	-0.31
	Ötekiler		19	45	36.8	4.9	-0.52	0.15
	Güdülenme		12	40	32.8	4.8	-0.84	1.21
QCAE			41	120	98.1	11.7	-0.75	1.39
	Bilişsel Empati		24	76	60.8	8.0	-0.56	0.85
		Perspektif Alma	12	40	33.4	5.0	-0.68	0.34
		Anlık Taklit	9	36	27.4	4.4	-0.44	0.63
	Duygulanımsal Empati		17	47	37.3	5.4	-0.53	0.31
		Duygu Bulaşması	4	16	12.4	2.6	-0.56	0.10
		Yakınsal Duyarlılık	4	16	12.6	2.3	-0.64	0.47
		Çevresel Duyarlılık	5	16	12.2	2.2	-0.23	-0.54

Tablo 3\ Ölçek puanlarına ilişkin betimsel istatistikler

Not. Çarp. = Çarpıklık, Bas. = Basıklık.

Tüm ölçek ve alt ölçek puanları daha katı normallik ölçütlerini dahi rahatlıkla karşılamıştır; mutlak çarpıklık değerleri 0.84’ü aşmamış, mutlak basıklık değerleri ise 1.39’un altında kalmıştır. Ölçek puanlarının normal dağılım göstermesi, Yöntem bölümünde bildirilen güçlü iç tutarlılık değerleriyle birlikte değerlendirildiğinde, ölçümlerin hem istatistiksel açıdan güvenilir hem de sonraki parametrik analizler için uygun olduğuna işaret etmektedir.