@mastersthesis{bal2025literary,
  author = {Bal, Onur},
  title = {Literary Work Readership and Its Relationship with Mentalisation and Empathy},
  school = {Yeditepe University},
  year = {2025},
  type = {Master's thesis},
  url = {https://onurbal.com/en/academics/thesis/}
}

2.4. Araştırmanın Amacı

Bu araştırmanın amacı, 18-30 yaş aralığındaki üniversite öğrencileri veya mezunlarından oluşan bir popülasyonda edebî kurguya maruz kalma ile empati (bilişsel ve duygusal), zihinselleştirme, kaygı (sürekli ve durumluk) ve varoluşsal kaygılar arasındaki ilişkiyi incelemektir. Konuya ilişkin önceki çalışmalar ağırlıklı olarak Avrupa ve Kuzey Amerika’da, Batı edebiyatına ait eserler kullanılarak yürütülmüştür.

Bu araştırmada, edebî kurguyla etkileşimin ekolojik geçerliliğe sahip dolaylı bir göstergesi olarak Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı (Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı [MEB]; T.C. Milli Eğitim Bakanlığı, 2005) tarafından yayımlanan 100 Temel Eser (100 Essential Works) başlıklı edebiyat seçkisi yenilikçi biçimde kullanılmaktadır.

Ayrıca bu araştırma, bilişsel empatiyi, duygusal empatiyi ve zihinselleştirmeyi ayrı ayrı ölçerek birbiriyle etkileşime girebilecek geniş bir değişkenler ağını incelemeyi amaçlamaktadır. Bu yaklaşım, edebî kurgunun sosyal biliş üzerindeki etkilerinin daha ayrıntılı biçimde anlaşılmasını sağlayacaktır. Zihinsel durumların yorumlanmasını sekteye uğrattığı bilinen durumluk ve sürekli kaygının (Washburn ve ark., 2016) yanı sıra edebî eserlerde öne çıkan temalar arasında yer alan varoluşsal kaygıların (Yalom, 1980) araştırmaya dâhil edilmesi, olası düzenleyici değişkenlerin incelenmesine olanak tanıyacaktır.

2.4.1. Empati Odaklı Araştırma Soruları ve Hipotezler

RQ1. Edebî kurguya maruz kalma, daha yüksek empati puanlarını yordamakta mıdır?

H1. Edebî kurguya maruz kalma, hem bilişsel hem de duygusal empatiyle pozitif yönde ilişkili olacaktır.

RQ2. Kaygı (durumluk veya sürekli), empatiyle negatif yönde ilişkili midir?

H2a. Durumluk kaygı, empatiyle negatif yönde ilişkili olacaktır.

H2b. Sürekli kaygı, empatiyle negatif yönde ilişkili olacaktır.

RQ3. Kaygı ve varoluşsal kaygılar, edebî kurguya maruz kalma ile empati arasındaki ilişkide düzenleyici rol oynamakta mıdır?

H3. Kaygı ve varoluşsal kaygılar, edebî kurguya maruz kalmanın empati üzerindeki etkisinde düzenleyici rol oynayacaktır.

2.4.2. Zihinselleştirme Odaklı Araştırma Soruları ve Hipotezler

RQ4. Edebî kurguya maruz kalma, daha yüksek zihinselleştirme puanlarını yordamakta mıdır?

H4. Edebî kurguya maruz kalma, zihinselleştirmeyle pozitif yönde ilişkili olacaktır.

RQ5. Kaygı (durumluk veya sürekli), zihinselleştirmeyle negatif yönde ilişkili midir?

H5a. Durumluk kaygı, zihinselleştirmeyle negatif yönde ilişkili olacaktır.

H5b. Sürekli kaygı, zihinselleştirmeyle negatif yönde ilişkili olacaktır.

RQ6. Kaygı ve varoluşsal kaygılar, edebî kurguya maruz kalma ile zihinselleştirme arasındaki ilişkide düzenleyici rol oynamakta mıdır?

H6. Kaygı ve varoluşsal kaygılar, edebî kurguya maruz kalmanın zihinselleştirme üzerindeki etkisinde düzenleyici rol oynayacaktır.